Oude woning renoveren en energiezuinig maken

In dit artikel:

• Renoveren of slopen en heropbouwen: wat te kiezen voor je oude woning? 
• Wat kost het om een oude woning te renoveren? 
• Premies en subsidies: wat is er nog beschikbaar in 2026?
• Waar moet je op letten voor de start van de renovatie? 
• De volgorde die je renovatiebudget beschermt
• Zo pak je de renovatie van je oude woning aan in 9 stappen
  • Plan je renovatie zorgvuldig en stel prioriteiten
  • Inspecteer je fundering
  • Zorg voor een waterdicht dak
  • Upgrade je isolatie, gevel en ramen voor energiezuinigheid
  • Vermijd vochtproblemen met goede ventilatie
  • Controleer en vernieuw verouderde elektriciteit en leidingen
  • Overweeg energiezuinige verwarmingsinstallaties
  • Persoonlijke afwerkingen
  • Authenticiteit en karakter behouden
• Laat je begeleiden door een aannemer of architect
• FAQ's

Renoveren of slopen en heropbouwen: wat te kiezen voor je oude woning?  

Je hebt je oog op een prachtige, oude woning laten vallen, maar er is nog heel wat werk aan. Dan moet je overwegen: renoveren, of slopen en heropbouwen. Een vuistregel die in de sector vaak gehanteerd wordt: naarmate de renovatiekost dichter bij 60 à 70% van de kost van een volledige herbouw komt, wordt herbouwen financieel vaak interessanter. Zeker als je ook de energieprestatie en het lagere toekomstige onderhoud van een nieuwbouwwoning meerekent. Het is een vuistregel, geen garantie: laat dit voor jouw specifieke woning altijd doorrekenen door een architect, want de staat van de fundering en draagstructuur bepaalt in de praktijk of een renovatie nog wel realistisch is. 

Vijf zaken die je helpen bij die keuze:

• Informeer naar de stedenbouwkundige voorschriften en erfgoedwetgeving in jouw gemeente. 
• Neem een architect of aannemer onder de arm en laat die de staat van jouw woning inschatten. Inclusief een correcte kostprijsraming voor beide scenario’s, niet enkel een advies op gevoel. 
• Wat vind jij belangrijk in een woning en kan die oude woning na renovatie of sloop aan die verwachtingen voldoen? 
• Is renovatie voldoende om de verwachte energiedoelstellingen te behalen of loop je tegen structurele grenzen aan? Bijvoorbeeld: een fundering die geen zware bijkomende isolatie of vloerverwarming toelaat? 
• Wat past het best binnen jouw budget? Over de volledige looptijd bekeken, niet enkel de eerste factuur. 

Wat kost het om een oude woning te renoveren?  

Een renovatie kost veel geld. Een vaak gehanteerde vuistregel is 750 tot 1500 euro per vierkante meter, maar een exacte inschatting is onmogelijk zonder je specifieke woning te kennen. Het hangt af van het type woning, de staat ervan, de lijst van uit te voeren werken en jouw voorkeuren. Vraag daarom altijd minstens twee tot drie offertes op – niet enkel om de goedkoopste te vinden, maar omdat de spreiding tussen offertes je meteen toont hoe goed of hoe slecht het project al is afgebakend. 

Enkele posten waar je rekening mee moet houden:

• Elektriciteit: oude woningen hebben vaak nog een verouderde elektrische installatie. Om die te laten vervangen en keuren, zet je best zo’n 10.000 euro opzij. Wil je ook domotica integreren? Dan loopt het prijskaartje op. 
• Sanitair: hou bij de aankoop van een oude woning rekening met het feit dat je de waterleidingen en afvoerbuizen mogelijk moet vervangen. En dat je het regenwater apart zal moeten afvoeren. Reken op maximaal 5000 euro hiervoor. Heb je daarnaast een nieuwe badkamer nodig? Dan komt daar een extra budget bij. Bekijk zeker onze badkamers met richtprijzen voor opstellingen binnen elk budget. 
• Verwarming: heel wat oude woningen hebben nog geen centrale verwarming. Voor een energiezuinige woning wordt vaak een warmtepomp geadviseerd, met een gemiddelde kostprijs van 12.000. Een pak duurder dan een gascondensatieketel, die trouwens niet letterlijk ‘verboden’ is bij nieuwbouw. Wat wél geldt: sinds 1 januari 2025 is er geen nieuwe aardgasaansluiting meer mogelijk bij nieuwbouw, en moet een centrale verwarmingsinstallatie een minimaal installatierendement van 130% halen. Iets wat een klassieke gasketel alleen niet kan waarmaken. Voor de renovatie van een bestaande woning, geldt dit niet automatisch op dezelfde manier. Laat je hierover specifiek adviseren. Kocht je net een te renoveren woning, zonder centraal watergedragen systeem? En wil je niet meteen de volledige investering in een lucht/water warmtepomp doen? Dan is een lucht/lucht warmtepomp (of airco) een toegankelijker alternatief voor die renovatie, met een prijs die doorgaans in de orde van 1500 tot 3000 euro per binnenunit ligt (afhankelijk van het vermogen en aantal units). Hou wel rekening met de beperkingen: een lucht/lucht warmtepomp verwarmt de lucht rechtstreeks in de ruimte waar de binnenunit hangt, in plaats van via leidingen en radiatoren of vloerverwarming. Dat werkt uitstekend voor een open leefruimte of als bijverwarming, maar minder voor een woning met veel aparte, gesloten kamers. Het toestel verwarmt bovendien geen sanitair warm water, in tegenstelling tot een lucht/water warmtepomp. Voor een volledige, gelijkmatige verwarming van je oudere woning met meerdere kamers blijft een lucht/water of hybride oplossing doorgaans de beter keuze. Een lucht/lucht-systeem is voor dit type renovatie vaak een goede aanvulling of tussenstap, eerder dan een volwaardige vervanging. Kies je voor vloerverwarming (zo’n 25.000 euro) in plaats van radiatoren, dan hangt ook die keuze volledig af van je beschikbare budget. 
• Ramen: bij oude woningen denken we vaak aan enkel glas, maar dat is niet altijd het geval. Is dat bij jouw woning toch zo? Trek er dan budget voor uit. Naast een goed geïsoleerd dak zijn goed isolerende ramen een absolute must voor een energiezuinige woning. Reken op minstens 500 euro per vierkante meter en hou er rekening mee dat kleinere ramen verhoudingsgewijs meer kosten. 
• Dak: vaak de meest essentiële kost in de beginfase van je renovatieproject, want in de meeste gevallen is het dak nog niet geïsoleerd. Dan betaal je enkel het isolatiemateriaal en eventueel de installatie ervan. Wil je de zolder inrichten als extra kamer? Dan moet ook vaak de dakconstructie aangepast worden, met ramen erin. Afhankelijk van je wensen loopt die kost al snel op tot minstens 15.000 euro. 

De belangrijkste regel bij een renovatie: kijk niet enkel naar de productprijzen, maar ook naar de vervolgkosten. Laat je bijvoorbeeld vloerverwarming installeren, dan moet je je vloer en/of chape – en dus ook alle leidingen – uitbreken om die te kunnen leggen. Al die extra werken nemen ook een hap uit je renovatiebudget. 

Premies en subsidies: wat is er nog beschikbaar in 2026? 

Dit onderdeel verandert momenteel snel. In 2025 en begin 2026 zijn er ingrijpende hervormingen doorgevoerd in de Vlaamse renovatiesteun. Wat je alvast moet weten:

• De Mijn EPC-labelpremie bestaat niet meer. De premie werd afgeschaft voor nieuwe aanvragen sinds 1 januari 2026, en ook de overgangsregeling voor wie in 2025 al een start-EPC had laten opmaken, is sinds 1 juli 2026 definitief afgelopen. Enkel wie zijn traject al voor 1 januari 2025 bij Fluvius had geactiveerd, behoudt recht op uitbetaling, op voorwaarde dat het EPC-attest na renovatie uiterlijk 30 juni 2030 wordt ingediend. 
• Mijn VerbouwPremie blijft bestaan, maar is sinds 1 maart 2026 niet meer beschikbaar voor de ongeveer 30% hoogste inkomens. Behalve specifiek voor een warmtepomp of warmtepompboiler, waarvoor die inkomensgroepen nog een beperkter premiebedrag kunnen krijgen. Voor lagere en middeninkomens blijft de premie wel gewoon van toepassing op de gangbare werken: dak, muur, vloer, ramen, binnenrenovatie, elektriciteit, sanitair, hernieuwbare energie. 
• Mijn VerbouwLening – de renteloze of voordelige lening om je woning energiezuiniger te maken – blijft bestaan met een rentevoordeel dat groter is voor lagere inkomenscategorieën. 
• De Vlaamse aanpassingspremie voor 65-plussers die hun woning willen laten aanpassen (denk aan een badkamerrenovatie) bestaat nog maar informeer je zeker naar de actuele voorwaarden. 
• Verlaagd btw-tarief van 6% blijft van toepassing op renovatiewerken aan een privéwoning van minstens tien jaar oud. 
• Verlaagde registratiebelasting (1% in plaats van 3%) kan van toepassing zijn bij een ingrijpende energetische renovatie of sloop en herbouw die aan specifieke voorwaarden voldoet. 

Onze aanbeveling: bouw je renovatiebudget niet op basis van bovenstaande lijst. Controleer je persoonlijke situatie via de Mijn VerbouwPremie-simulator op vlaanderen.be, vlak voor je effectief start. Deze regelgeving is dit jaar meermaals gewijzigd en zal dat wellicht blijven doen. Een bedrag dat je nu opzoekt, kan tegen de start van je werken al voorbijgestreefd zijn.  

Waar moet je op letten voor de start van de renovatie?  

Een eerste belangrijk aandachtspunt is de omgevings-/bouwvergunning. Die is, samen met de medewerking van een architect, verplicht voor grondige verbouwingen. Voor kleine verbouwingswerken is dat niet het geval, maar geldt wel een meldingsplicht aan je gemeente. 

In beide gevallen moeten je verbouwingen aan bepaalde normen voldoen:

• Energieprestatieregelgeving voor nieuwbouw en renovatie (EPB)
• Woningkwaliteitsnormen
• Renovatieverplichting (indien van toepassing op jouw aankoop)
• Veiligheidscoördinator bij bouwwerken, als er twee of meer aannemers op dezelfde werf actief zijn
• Opmaak van een postinterventiedossier

De volgorde die je renovatiebudget beschermt

Een fout die geregeld voorkomt: eerst een verwarmingssysteem kiezen en pas daarna de isolatie aanpakken. Dat kan een dure vergissing zijn. De grootte (en dus de kostprijs) van een goed werkend verwarmingssysteem, zeker een warmtepomp, hangt rechtstreeks af van hoeveel warmte je woning na de renovatie nog verliest. Isoleer je pas jaren na de plaatsing van je verwarming, dan zit je vast aan een toestel dat voor de oude, slecht geïsoleerde situatie werd gedimensioneerd: vaak te groot voor de nieuwe warmtevraag, wat het rendement en de levensduur van het toestel negatief beïnvloedt. 

Daarom raden we deze volgorde aan: eerst dak, gevel en ramen aanpakken (de schil van je woning). Pas daarna de verwarmingsinstallatie kiezen en dimensioneren op basis van de nieuwe, verbeterde isolatiewaarde. Dat is niet enkel de meest logische bouwvolgorde, het is ook de volgorde die vermijdt dat je een duur verwarmingstoestel koopt dat niet optimaal is afgestemd op je (uiteindelijke) woning. 

Zo pak je de renovatie van je oude woning aan in 9 stappen 

1. Plan je renovatie zorgvuldig en stel prioriteiten 

Voor een geslaagde renovatie heb je een goed plan nodig. Bekijk welke werken moeten gebeuren en of je daar voldoende budget voor hebt. Is dat niet zo? Stel dan prioriteiten en laat de belangrijkste werken eerst uitvoeren. Hou er rekening mee dat je hiervoor mogelijk een architect of aannemer moet inschakelen. Die kan je meteen ook vertellen of je een vergunning nodig hebt. Denk ook na of je tijdens de werken in de woning kan blijven of dat je elders onderdak moet zoeken. 

2. Inspecteer je fundering 

Nog voor je start met de effectieve werken, is een grondige inspectie van je woning cruciaal. Vooral de fundering, die de basis van je woning vormt. Is die nog stabiel genoeg? Of moet ze aangepakt worden? Een probleem hier bepaalt vaak of renovatie nog wel de juiste keuze is. 

3. Zorg voor een waterdicht dak 

Een waterdicht dak is cruciaal bij een renovatie. Is dat niet het geval? Dan kan vochtigheid schadelijk zijn voor heel wat geplande werken. Isoleer het dak meteen grondig in functie van energiezuinigheid. 

4. Upgrade je isolatie, gevel en ramen voor energiezuinigheid 

Bekijk vervolgens de isolatiegraad van je woning. Het dak pakte je in een vorige stap al aan als dat nodig was. Nu is het de beurt aan de rest: moeten de ramen vervangen worden? Wil je bijkomend isoleren via de gevel? Dit zijn de beslissingen die – zoals hierboven toegelicht – het best voor je verwarmingskeuze vallen. 

5. Vermijd vochtproblemen met goede ventilatie 

Een ventilatiesysteem is niet bij elk type renovatie verplicht, enkel bij ingrijpende energetische renovaties en renovaties met vergunningsaanvraag of melding. Toch is het een essentieel element om vocht- en gezondheidsproblemen te vermijden, zeker wanneer je je woning beter isoleert en luchtdichter maakt. Informeer je bij je architect of aannemer. 

6. Controleer en vernieuw verouderde elektriciteit en leidingen 

In oude woningen vind je vaak nog verouderde elektriciteitsinstallaties en sanitaire leidingen. Voor een optimale werking van beide is het cruciaal om ze te vervangen en – in het geval van elektriciteit – opnieuw te laten keuren. 

7. Overweeg energiezuinige verwarmingsinstallaties 

Energiezuinigheid begint bij een goede isolatie van je woning en wordt verder mogelijk gemaakt door energiezuinige verwarmingsinstallaties zoals een warmtepomp of vloerverwarming. Dit zijn vaak duurdere oplossingen die zich op lange termijn terugbetalen, maar reken die terugverdientijd pas uit na je isolatiewerken, niet ervoor. Elk project is anders: laat je goed adviseren over de meest energiezuinige verwarmingsinstallatie voor jouw specifieke woning. Onze experts helpen je hier graag bij. 

8. Persoonlijke afwerkingen 

In een renovatieproject krijg je de kans om een woning volledig volgens je eigen smaak in te richten. Kies in de badkamer bijvoorbeeld voor wandpanelen: niet alleen mooier maar ook een stuk praktischer in onderhoud. Dit is ook het ideale moment om voor vloerverwarming te kiezen: comfortabel en energiezuinig. 

9. Authenticiteit en karakter behouden 

Kocht je een oude woning met authentieke elementen? Dan is het zeker de moeite waard om die te behouden. Ons uitgebreid assortiment in badkamertoestellen omvat tal van badkamerstijlen waarmee je in jouw woning aan de slag kan. 

Laat je begeleiden door een aannemer of architect 

Een renovatie kan complex zijn. Voordat je aan de slag gaat, laat je je daarom het best adviseren door een architect en een aannemer over wat wel en niet kan en mag. Zo ga je complexe uitdagingen eenvoudiger aan en loop je geen onnodige vertragingen op. 

FAQ's